Hoogbegaafd: hoe herken je dit?

Vroeger was hoogbegaafd een term om een hoge intelligentie te duiden, waarbij vooral gekeken werd naar kinderen of mensen die bovenmatig leren of presteren. De afgelopen decennia zijn er zoveel nieuwe inzichten bij gekomen. En is hoogbegaafd en hoogintelligent zelfs gesplitst als duiding. 'Rainforest minds' is een mooie term; diepe denkers en diepe voelers.

Toen wij nog maar net op ontdekkingstocht gingen over hoogbegaafdheid, kwam toevallig op dat moment dé autoriteit op het gebied van hoogbegaafdheid, Patricia Kieboom, op mijn oude middelbare school een lezing geven. Zij heeft de afgelopen decennia pionierswerk geleverd in de kennis over hoogbegaafdheid en heeft duizenden kinderen en volwassenen onderzocht en begeleid. Het gaf ons vele inzichten.

De grootste eye-opener: hoogbegaafdheid gaat niet puur over intelligentie, het gaat over het deken en het voelen, dus het gaat veel meer over je persoonlijkheid.

Eye-opener: het gaat niet puur om intelligentie

De grootste eye-opener is dat hoogbegaafdheid niet puur gaat over hoge intelligentie, zoals wel altijd wordt aangenomen. Sterker nog, dat is slechts 1 aspect van vele anderen. Patricia benoemt de cognitieve kenmerken (het denken), maar ook heel duidelijke persoonlijke (‘zijns’-)kenmerken (het voelen) waar iemand zich in kan herkennen.

Cognitief: andersdenkend, creativiteit en hoge motivatie

Thuis was ik niet degene die het beste kon leren. Hier zit vaak het misverstand over wat ‘hoogbegaafd’ inhoudt. Naast de intelligentie, zijn motivatie (= de enorme gedrevenheid om een bepaald onderwerp helemaal uit te diepen) en creativiteit (= ‘andersdenkend’ zijn: altijd degene zijn die anders naar een probleem kijkt om met andere oplossingen te komen) aspecten waarin je je kunt herkennen. (Wij keken elkaar op die avond aan en dachten: ‘zijn wij hoogbegaafd, met onze MAVO- en HAVO-diploma?’, dat kan toch niet?)

Zijn: perfectionisme, een hoog rechtvaardigheidsgevoel, hoogsensitief en kritisch

Toen het ‘zijnsluik’ werd uitgelegd, kwam er nog meer herkenning. Perfectionisme en faalangst (dit heeft altijd met elkaar te maken) zijn kenmerken, inhoud altijd het allerbelangrijkste vinden (belangrijker dan bijvoorbeeld proces of relatie), intense indrukken, een hoge emotionele intensiteit, mensen goed kunnen ‘lezen’: als kind is dit ingewikkeld, als volwassene ook. De uitleg wat je dan voor gedrag bij kinderen kunt zien en wat daarachter zit, was een verademing door de herkenning, het leren begrijpen en het beter kunnen begeleiden hiervan*. (Let op: meisjes laten vaak geen ‘afwijkend’ gedrag zien; zij zijn over het algemeen goed in zich aan te conformeren naar wat er van hen wordt verwacht, toch kost het hen net zoveel energie om zich aan te passen.)

*Wil je meer lezen? Over hoe perfectionisme, een hoog rechtvaardigheidsgevoel, hoogsensitiviteit en de kritische instelling zich uit bij zowel kinderen als volwassenen, in deze blog wordt het kort en heel helder omschreven: https://hoebegaafd.jimdo.com/hoogbegaafdheid/kieboom/

Gelaagd, gevoelig, kleurrijk, intens, creatief, kwetsbaar, overweldigend, vaak onbegrepen en vol met mogelijkheden...

Rainforest Minds: een prachtige uitleg...

Rainforest Minds vind ik een prachtige term: Paula Prober (internationaal) expert op het gebied van hoogbegaafdheid voor kinderen en volwassenen, legt het zo uit: Prober vergelijkt mensen met ecosystemen. Verschillende ecosystemen – je hebt bijvoorbeeld weiden, woestijnen, bergen en regenwouden. Regenwouden vormen een uitermate complex en actief ecosysteem. Ze zijn: gelaagd, gevoelig, kleurrijk, intens, creatief, kwetsbaar, overweldigend, vaak onbegrepen en vol met mogelijkheden... Regenwouden kunnen slechts hun essentiële bijdragen leveren aan het leven op aarde wanneer ze volledig zichzelf kunnen zijn en niet worden beperkt of veranderd in iets wat ze niet zijn. De aanduiding “rainforest mind” dekt niet alleen denken, cognitie of hersenen. Hart, ziel, lichaam en geest zijn inbegrepen. Een rainforest mind is dus iets wat het zijn van mensen kan kenmerken. Deze visie voel ik helemaal.

Wil je hier meer over lezen? https://rainforestmind.com/2021/02/08/why-do-you-need-to-know-you-have-a-rainforest-mind/

Nog meer? Stichting IQ+ heeft een webinar georganiseerd waarbij herkenbare voorbeelden langskwamen over de zijnskenmerken met zulke mooie inzichten om je kind beter te begrijpen en hen te begeleiden. Wil je deze ontvangen, stuur me een mail! (Hier stond - een hoge mate van - autonomie ook nog apart als persoonlijk kenmerk genoemd.)